Ογκίδιο μαστού

Οι πιο συχνές αιτίες ενός ογκιδίου στον μαστό είναι καλοήθεις:

• Κύστεις: στρογγυλοί ή ωοειδείς σάκοι γεμάτοι με υγρό, πιο συχνοί στις δεκαετίες των 30 και των 40. Συχνά μεγαλώνουν και πονούν λίγο πριν από την περίοδο.
• Ίνωση και ινοκυστικές αλλοιώσεις: περιοχές με περισσότερο ινώδη ιστό, που μπορεί να δίνουν ογκίδια, πρήξιμο και ευαισθησία, συνήθως πιο έντονα πριν από την περίοδο.
• Ινοαδένωμα: σφιχτό, λείο ογκίδιο που μετακινείται εύκολα κάτω από το δέρμα, πιο συχνό σε νεότερες γυναίκες.
• Λιπώδης νέκρωση: ογκίδιο που σχηματίζεται όταν τραυματιστεί ο λιπώδης ιστός του μαστού ή μετά από χειρουργείο ή ακτινοθεραπεία, συνήθως ανώδυνο.
• Απόστημα: συλλογή πύου μετά από λοίμωξη, που πονάει και συχνά συνοδεύεται από κοκκίνισμα και πυρετό.
• Ενδοπορικό θήλωμα: καλοήθης ανάπτυξη μέσα στους γαλακτοφόρους πόρους, που μπορεί να προκαλέσει υγρό από τη θηλή.

Πιο σπάνια, ένα ογκίδιο αποδεικνύεται καρκίνος του μαστού, και η διάκριση γίνεται μόνο με εξετάσεις. Περισσότερα για κάθε πάθηση θα βρείτε στις καλοήθεις παθήσεις του μαστού.

Μόρφωμα λέγεται, στο πόρισμα μιας μαστογραφίας ή ενός υπερήχου, μια περιοχή που έχει δικό της σχήμα και όρια και ξεχωρίζει από τον ιστό γύρω της. Η λέξη περιγράφει την εικόνα και όχι τη φύση του ευρήματος – μόρφωμα μπορεί να είναι μια κύστη, ένα ινοαδένωμα ή άλλο καλόηθες εύρημα και πιο σπάνια καρκίνος.

Ο ακτινολόγος περιγράφει το σχήμα, το μέγεθος, τη θέση, τα όρια και την πυκνότητα του μορφώματος, γιατί κάποια χαρακτηριστικά το κάνουν πιο ή λιγότερο ύποπτο. Ένα εύρημα που δεν έχει αλλάξει σε σχέση με παλαιότερες μαστογραφίες είναι λιγότερο πιθανό να είναι καρκίνος, γι’ αυτό καλό είναι να έχετε μαζί σας τις προηγούμενες εξετάσεις.

Στο τέλος του πορίσματος το εύρημα κατατάσσεται σε μια κατηγορία BI-RADS, από 0 έως 6:

• BI-RADS 0: χρειάζονται συμπληρωματικές εξετάσεις, όπως επιπλέον λήψεις ή υπέρηχος, πριν από την τελική εκτίμηση.
• BI-RADS 1 και 2: δεν φαίνεται κάτι ή το εύρημα είναι καλόηθες, και συνεχίζετε τον τακτικό έλεγχο.
• BI-RADS 3: πιθανότατα καλόηθες, με πιθανότητα καρκίνου έως 2%. Συνήθως ξαναελέγχεται σε 6 μήνες.
• BI-RADS 4: ύποπτο εύρημα, με πιθανότητα καρκίνου από 2% έως 95% ανάλογα με την υποκατηγορία 4A, 4B ή 4C. Συνήθως συστήνεται βιοψία.
• BI-RADS 5: πιθανότητα καρκίνου τουλάχιστον 95%, οπότε χρειάζεται βιοψία.
• BI-RADS 6: ο καρκίνος έχει ήδη επιβεβαιωθεί με βιοψία.

Όταν το εύρημα είναι ομάδα μικροαποτιτανώσεων και όχι μόρφωμα, δείτε τις ύποπτες αποτιτανώσεις.

Οζώδης σκίαση είναι μια περιοχή που φαίνεται πιο πυκνή, δηλαδή πιο λευκή, στη μαστογραφία και έχει σχήμα όζου, στρογγυλό ή ωοειδές. Όπως και το μόρφωμα, ο όρος περιγράφει μόνο την εικόνα και όχι τη διάγνωση.

Μια οζώδης σκίαση μπορεί να είναι κύστη, ινοαδένωμα ή απλώς πυκνότερος αδενικός ιστός, που φαίνεται διαφορετικός από το ίδιο σημείο του άλλου μαστού. Η εικόνα αυτή λέγεται ασυμμετρία, και οι περισσότερες ασυμμετρίες δεν είναι καρκίνος.

Μια κύστη και ένα συμπαγές ογκίδιο μπορεί να φαίνονται ίδια στη μαστογραφία. Γι’ αυτό συνήθως ακολουθεί υπέρηχος μαστού, που δείχνει αν το εύρημα περιέχει υγρό ή είναι συμπαγές, και σύγκριση με παλαιότερες μαστογραφίες. Η πυκνότητα του μαστού γενικά περιγράφεται χωριστά στο πόρισμα, με όρους όπως τα πυκνά ινοαδενικά στοιχεία.

Η απλή κύστη, δηλαδή ένας σάκος με λεπτό τοίχωμα γεμάτος με υγρό, δεν είναι καρκίνος και δεν αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Συνήθως δεν χρειάζεται βιοψία.

Διαφορετική είναι η σύνθετη κύστη, που έχει και συμπαγή τμήματα ή παχύ τοίχωμα. Χρειάζεται πιο προσεκτική εκτίμηση και συχνά βιοψία με βελόνα, ώστε να αποκλειστεί καρκίνος. Ο υπέρηχος είναι η εξέταση που ξεχωρίζει την απλή από τη σύνθετη κύστη.

Η παρακέντηση με λεπτή βελόνα αφαιρεί το υγρό μιας κύστης όταν χρειάζεται, για παράδειγμα όταν φλεγμαίνει. Το υγρό μπορεί να ξαναμαζευτεί, ενώ πολλές κύστεις υποχωρούν και μόνες τους με τον καιρό.

Όταν ένα ογκίδιο ή μια κύστη στον μαστό πονάει, ζεσταίνεται και κοκκινίζει, μπορεί να πρόκειται για μαστίτιδα, δηλαδή φλεγμονή του μαστού που συνήθως οφείλεται σε λοίμωξη. Μπορεί να συνοδεύεται από πυρετό, πονοκέφαλο και αίσθημα σαν γρίπη. Είναι πιο συχνή στον θηλασμό, μπορεί όμως να εμφανιστεί και σε γυναίκες που δεν θηλάζουν.

Αν η λοίμωξη δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να σχηματιστεί απόστημα, δηλαδή συλλογή πύου που ψηλαφάται σαν επώδυνο ογκίδιο. Η μαστίτιδα από λοίμωξη αντιμετωπίζεται με αντιβίωση, ενώ το απόστημα χρειάζεται και παροχέτευση του πύου με βελόνα, που μπορεί να επαναληφθεί, ή με μια μικρή τομή, συνήθως με τοπική αναισθησία.

Αν τα συμπτώματα δεν βελτιωθούν μέσα σε περίπου 1 εβδομάδα αντιβίωσης, χρειάζεται επανεξέταση. Ο φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού μπορεί να μοιάζει με μαστίτιδα και εξελίσσεται γρήγορα, γι’ αυτό μπορεί να χρειαστεί βιοψία δέρματος για να αποκλειστεί.

Ο έλεγχος ενός ογκιδίου γίνεται σε βήματα, ώστε να βρεθεί με σιγουριά τι είναι:

• Κλινική εξέταση: ο γιατρός ψηλαφά το ογκίδιο, τον υπόλοιπο μαστό και τις μασχάλες και ρωτά πότε το προσέξατε και αν αλλάζει με τον κύκλο.
• Υπέρηχος και μαστογραφία: σε γυναίκες κάτω των 30 ο υπέρηχος είναι συνήθως η πρώτη εξέταση, ενώ από τα 40 και μετά συνήθως προηγείται η μαστογραφία. Οι δύο εξετάσεις συχνά συνδυάζονται.
• Βιοψία: όταν το εύρημα δεν είναι σίγουρα καλόηθες, λαμβάνεται μικρό δείγμα ιστού με βιοψία με βελόνα υπό υπέρηχο και εξετάζεται στο μικροσκόπιο.

Τα περισσότερα ογκίδια αποδεικνύονται καλοήθη. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το τι θα δείξουν οι εξετάσεις και κυμαίνεται από απλή παρακολούθηση έως αφαίρεση του ογκιδίου.