Ο υπέρηχος μαστού είναι μια απλή και ανώδυνη εξέταση που απεικονίζει τον μαστό με ηχητικά κύματα, χωρίς ακτινοβολία. Βοηθά να φανεί τι είναι ένα ογκίδιο ή ένα εύρημα της μαστογραφίας και αν πρόκειται για κύστη ή για συμπαγή μάζα.
Δεν αντικαθιστά την ετήσια μαστογραφία, αλλά σε πολλές περιπτώσεις τη συμπληρώνει. Στις γυναίκες κάτω των 30 είναι συνήθως η πρώτη απεικονιστική εξέταση όταν υπάρχει κάποιο εύρημα.
Αν έχετε ψηλαφήσει κάτι στον μαστό ή σας έχουν ζητήσει υπέρηχο, μπορείτε να κλείσετε ραντεβού για κλινική εξέταση στο ιατρείο.
Τι δείχνει ο υπέρηχος
Ένας μικρός ηχοβολέας περνά πάνω από το δέρμα με λίγη γέλη και στέλνει ηχητικά κύματα υψηλής συχνότητας. Η εικόνα σχηματίζεται σε πραγματικό χρόνο, οπότε η περιοχή που ενδιαφέρει εξετάζεται αμέσως και από διάφορες γωνίες.
Το πιο χρήσιμο που δείχνει είναι αν ένα εύρημα είναι κύστη, δηλαδή σάκος με υγρό, ή συμπαγής μάζα. Οι κύστεις του μαστού διαγιγνώσκονται με υπερηχογράφημα και χωρίζονται σε απλές, επιπλεγμένες και σύνθετες. Οι απλές και οι επιπλεγμένες είναι καλοήθεις και δεν χρειάζονται παρέμβαση.
Ένα συμπαγές εύρημα μπορεί να χρειαστεί περαιτέρω έλεγχο για να ξεκαθαριστεί τι είναι. Αυτό ισχύει και για το ινοαδένωμα, που η ψηλάφηση από μόνη της δεν το ξεχωρίζει από άλλα ογκίδια.
Πότε πρέπει να γίνεται υπέρηχος μαστού
Ο υπέρηχος δεν γίνεται ως εξέταση ρουτίνας σε όλες τις γυναίκες. Χρειάζεται όταν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος:
- όταν ψηλαφάτε ογκίδιο ή ο γιατρός βρει κάτι στην κλινική εξέταση
- για να ελεγχθεί μια περιοχή που φάνηκε μη φυσιολογική στη μαστογραφία
- όταν υπάρχει έκκριση από τη θηλή ή αλλαγή στο δέρμα του μαστού
- σε πυκνούς μαστούς, ως συμπληρωματική εξέταση
- στην εγκυμοσύνη ή στον θηλασμό, όταν προτιμάται εξέταση χωρίς ακτινοβολία
- για να καθοδηγήσει τη βελόνα σε βιοψία
Σημασία έχει και η ηλικία. Σε γυναίκες κάτω των 30 ο υπέρηχος είναι συνήθως η πρώτη εξέταση για ένα ογκίδιο, από τα 40 και μετά συνήθως προηγείται η μαστογραφία, ενώ από 30 έως 39 μπορεί να επιλεγεί οποιαδήποτε από τις δύο.
Σε γυναίκες με επιβαρυμένο οικογενειακό ιστορικό ή άλλους παράγοντες κινδύνου, η μαστογραφία μπορεί να συνδυαστεί με υπέρηχο ή μαγνητική, στο πλαίσιο του προληπτικού ελέγχου του μαστού.
Υπέρηχος ή μαστογραφία;
Η μία εξέταση δεν μπαίνει στη θέση της άλλης. Η μαστογραφία παραμένει η βασική εξέταση του προληπτικού ελέγχου από τα 40 και ο υπέρηχος δεν αντικαθιστά την ετήσια μαστογραφία.
Η μαστογραφία δείχνει τις αποτιτανώσεις, που ο υπέρηχος συνήθως δεν βλέπει. Το πορογενές καρκίνωμα in situ, για παράδειγμα, συχνά εμφανίζεται μόνο ως αποτιτανώσεις στη μαστογραφία.
Ο υπέρηχος, από την άλλη, δεν έχει ακτινοβολία, ξεχωρίζει τις κύστεις από τις συμπαγείς μάζες και βοηθά στους πυκνούς μαστούς, όπου ένας καρκίνος μπορεί να μη φαίνεται μόνο με τη μαστογραφία. Γι’ αυτό οι δύο εξετάσεις μπορούν να συνδυαστούν.
Πώς γίνεται η εξέταση
Ο υπέρηχος μαστού δεν θέλει σχεδόν καμία προετοιμασία. Βολεύει να φορέσετε ρούχα σε δύο κομμάτια και να αφήσετε τα κοσμήματα στο σπίτι, γιατί θα χρειαστεί να βγάλετε μόνο ό,τι φοράτε από τη μέση και πάνω.
Ξαπλώνετε σε εξεταστικό κρεβάτι με το χέρι πάνω από το κεφάλι. Στο δέρμα μπαίνει γέλη και ο ηχοβολέας περνά πάνω από τον μαστό. Μπορεί να νιώσετε λίγη πίεση, αλλά η εξέταση δεν πονά και συνήθως ολοκληρώνεται μέσα σε 30 λεπτά.
Αν έχετε κάνει παλαιότερα μαστογραφία ή υπέρηχο σε άλλο κέντρο, φέρτε μαζί σας τις εξετάσεις και τα πορίσματα.
Τι γράφει το πόρισμα
Τις εικόνες τις αναλύει ακτινολόγος, που περιγράφει τα ευρήματα στο πόρισμα. Όπως στη μαστογραφία, κάθε εύρημα κατατάσσεται σε κατηγορία BI-RADS, που δείχνει πόσο πιθανό είναι να πρόκειται για καρκίνο και ποιο είναι το επόμενο βήμα.
Το BI-RADS 1 ή 2 σημαίνει φυσιολογική εξέταση ή καλοήθη ευρήματα. Η κατηγορία 3 αφορά αλλοίωση πιθανώς καλοήθη, με επανέλεγχο σε σύντομο διάστημα, ενώ οι κατηγορίες 4 και 5 δείχνουν ύποπτη αλλοίωση που χρειάζεται βιοψία. Η κατηγορία 0 σημαίνει ότι ο έλεγχος δεν ολοκληρώθηκε και χρειάζεται συμπληρωματική απεικόνιση.
Τα όρια του υπερήχου
Αρκετές περιοχές που φαίνονται ύποπτες στον υπέρηχο αποδεικνύονται τελικά καλοήθεις, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε επιπλέον εξετάσεις ή βιοψία. Η εξέταση χρειάζεται επίσης εμπειρία και καλό εξοπλισμό, γιατί τα ευρήματα αναγνωρίζονται τη στιγμή που γίνεται.
Αν ο υπέρηχος δείξει ύποπτο εύρημα, η διάγνωση γίνεται με βιοψία μαστού με καθοδήγηση υπερήχου, που προτιμάται όταν η βλάβη φαίνεται στο υπερηχογράφημα.
Για κλινική εξέταση ή για να συζητήσουμε το αποτέλεσμα του υπερήχου σας, επικοινωνήστε μαζί μας για ραντεβού στο ιατρείο στους Αμπελοκήπους ή στο Κιάτο.
Συχνές ερωτήσεις
Πότε πρέπει να γίνεται υπέρηχος μαστού;
Όταν υπάρχει ογκίδιο, εύρημα στη μαστογραφία, έκκριση από τη θηλή ή αλλαγή στο δέρμα, καθώς και συμπληρωματικά σε πυκνούς μαστούς. Σε γυναίκες κάτω των 30 είναι συνήθως η πρώτη εξέταση για ένα ογκίδιο.
Υπέρηχος ή μαστογραφία;
Δεν αντικαθιστά η μία την άλλη. Η μαστογραφία είναι η βασική εξέταση του προληπτικού ελέγχου από τα 40 και δείχνει τις αποτιτανώσεις, ενώ ο υπέρηχος ξεχωρίζει τις κύστεις από τις συμπαγείς μάζες και βοηθά στους πυκνούς μαστούς.
Τι δείχνει ο υπέρηχος μαστού;
Δείχνει αν ένα εύρημα είναι κύστη με υγρό ή συμπαγής μάζα και βοηθά στον έλεγχο περιοχών που φάνηκαν στη μαστογραφία ή στην ψηλάφηση.
Πώς γίνεται ο υπέρηχος μαστού;
Ξαπλώνετε με το χέρι πάνω από το κεφάλι και ο ηχοβολέας περνά πάνω από τον μαστό με λίγη γέλη. Η εξέταση δεν πονά και συνήθως ολοκληρώνεται μέσα σε 30 λεπτά.
Πηγές
- RadiologyInfo.org (ACR και RSNA), Ultrasound – Breast. https://www.radiologyinfo.org/en/info/breastus
- American Cancer Society, Breast Ultrasound. https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection/breast-ultrasound.html
- San Radiology and Nuclear Medicine, Breast ultrasound patient information. https://sah.org.au/media/documents/services/radiology-breast-ultrasound-handout.pdf
- StatPearls (NCBI Bookshelf), Breast Imaging Reporting and Data System. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459169/
