Ο πόνος στο μαστό, η μασταλγία ή μαστοδυνία όπως τη λέμε, είναι κοινός σε γυναίκες όλων των ηλικιών και συχνά γίνεται πηγή άγχους. Μπορεί να εμφανιστεί και στους δύο μαστούς, στον έναν ή ακόμα και στην περιοχή της μασχάλης.
Έως και το 70% των γυναικών θα έχουν πόνο στο μαστό κάποια στιγμή στη ζωή τους. Τις περισσότερες φορές δεν οφείλεται σε κάτι σοβαρό, και έως και 85% των γυναικών νιώθουν καλύτερα μόλις μια φυσιολογική εξέταση τις καθησυχάσει.
Αν ο πόνος σας ανησυχεί ή δεν περνά, μπορείτε να κλείσετε ραντεβού για κλινική εξέταση.
Είναι σημάδι καρκίνου;
Πολλές γυναίκες ανησυχούν ότι ο πόνος στο μαστό μπορεί να είναι σημάδι καρκίνου. Ο πόνος από μόνος του όμως συνήθως δεν είναι σύμπτωμα καρκίνου του μαστού. Σημασία έχει αν συνοδεύεται από άλλες αλλαγές, όπως ένα ογκίδιο, αλλαγή στο δέρμα ή στη θηλή. Αν ανησυχείτε, είναι σημαντικό να εξεταστείτε.
Εξίσου σημαντικό είναι να καθησυχάσουμε μια γυναίκα όταν η κλινική εξέταση δεν δείχνει καμία ανωμαλία.
Κυκλική μαστοδυνία
Είναι ο πιο συχνός τύπος: περίπου δύο στις τρεις γυναίκες με πόνο στο μαστό έχουν αυτή τη μορφή.
Οφείλεται στις διακυμάνσεις των ορμονών κατά τη διάρκεια του εμμηνορρυσιακού κύκλου, που κάνουν τον μαστό πιο ευαίσθητο, αν και η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή. Συνήθως επηρεάζει και τους δύο μαστούς, ξεκινά έως και δύο εβδομάδες πριν από την περίοδο, δυναμώνει όσο αυτή πλησιάζει και υποχωρεί μόλις τελειώσει. Συχνά συνοδεύεται από αίσθημα πρηξίματος και βάρους.
Οι περισσότερες γυναίκες ζουν με την ενόχληση ως φυσιολογικό κομμάτι του κύκλου τους. Για κάποιες όμως ο πόνος κάθε μήνα είναι τόσο έντονος, που επηρεάζει την κοινωνική, σωματική και σεξουαλική τους δραστηριότητα.
Μη κυκλική μαστοδυνία
Δεν σχετίζεται με τον κύκλο και μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε στιγμή της ζωής, πιο συχνά μετά τα 40. Ο πόνος είναι συνεχής ή έρχεται και φεύγει, και συνήθως εντοπίζεται σε ένα σημείο του ενός μαστού.
Μπορεί να οφείλεται σε:
- προηγούμενη χειρουργική επέμβαση ή τραυματισμό στο μαστό
- ορμονική αντισύλληψη ή θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης
- εγκυμοσύνη
- ορισμένα φάρμακα, όπως κάποια αντικαταθλιπτικά
- μαστίτιδα (φλεγμονή του μαστού) ή απόστημα
- καλοήθεις καταστάσεις, όπως οι κύστεις και τα ινοαδενώματα
- μεγάλο μέγεθος μαστών
Ο μη κυκλικός πόνος ανταποκρίνεται λιγότερο καλά στη θεραπεία, εκτός αν βρεθεί συγκεκριμένη αιτία που μπορεί να αντιμετωπιστεί. Σε έως και τις μισές περιπτώσεις πάντως υποχωρεί από μόνος του. Το στρες και το άγχος έχουν επίσης συνδεθεί με αυτόν τον τύπο πόνου.
Πόνος που δεν ξεκινά από τον μαστό
Κάποιες φορές ο πόνος γίνεται αισθητός στο μαστό, αλλά η αιτία βρίσκεται αλλού:
- στο θωρακικό τοίχωμα, όπως φλεγμονή στους χόνδρους των πλευρών (κοστοχονδρίτιδα) ή θλάση των θωρακικών μυών
- σε τραυματισμό ή καταπόνηση στον αυχένα, τον ώμο ή την πλάτη
- στον έρπητα ζωστήρα, που ξεκινά με μυρμήγκιασμα ή πόνο στο δέρμα και ύστερα βγάζει εξάνθημα με φουσκάλες
- στην παλινδρόμηση και την καούρα
Ένα στοιχείο που βοηθά είναι ότι αυτός ο πόνος συνήθως είναι από τη μία πλευρά, στο πλάι ή κοντά στο στέρνο, και αναπαράγεται όταν πιέζετε ένα συγκεκριμένο σημείο του θώρακα.
Προσοχή: πόνος στο στήθος που έρχεται ξαφνικά και δεν περνά, που απλώνεται στο χέρι, στον λαιμό, στο σαγόνι, στο στομάχι ή στην πλάτη, ή που συνοδεύεται από εφίδρωση, ναυτία, ζάλη ή δύσπνοια, μπορεί να είναι καρδιακός. Σε αυτή την περίπτωση καλέστε αμέσως το 166.
Όταν πονά στο πίεσμα
Η ευαισθησία όταν πιέζετε τον μαστό είναι συχνή στην κυκλική μαστοδυνία, τις μέρες πριν από την περίοδο, και συνήθως αφορά όλο τον μαστό και των δύο πλευρών.
Όταν ο πόνος στο πίεσμα εντοπίζεται σε ένα σημείο και δεν σχετίζεται με τον κύκλο, μπορεί να προέρχεται από το θωρακικό τοίχωμα ή από κάποιο εύρημα στον μαστό, όπως μια κύστη. Αν ψηλαφάτε σκληρό ογκίδιο που δεν μετακινείται ή αν το σημείο είναι κόκκινο, ζεστό και πρησμένο, χρειάζεται εξέταση χωρίς καθυστέρηση.
Όταν ο πόνος φτάνει ως τη μασχάλη
Ο πόνος του κύκλου μερικές φορές απλώνεται προς τη μασχάλη και υποχωρεί μαζί με τον υπόλοιπο πόνο μετά την περίοδο.
Ένα ογκίδιο ή πρήξιμο στη μασχάλη χρειάζεται κλινική εξέταση, όπως και ο πόνος στον μαστό ή στη μασχάλη όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού ή των ωοθηκών.
Στην εμμηνόπαυση
Οι ορμονικές αλλαγές της περιεμμηνόπαυσης μπορεί να προκαλέσουν πόνο παρόμοιο με αυτόν του κύκλου. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με τη θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης. Σε κάποιες γυναίκες ο πόνος υποχωρεί με την εμμηνόπαυση.
Μετά την εμμηνόπαυση ο πόνος στο μαστό είναι λιγότερο συχνός. Ένας νέος πόνος σε ένα σημείο, που δεν περνά, καλό είναι να εξεταστεί.
Στους άντρες
Στους άντρες ο πόνος στο μαστό είναι λιγότερο συχνός και συνδέεται κυρίως με τη γυναικομαστία, δηλαδή τη διόγκωση του μαστού. Ο μαστός ή η θηλή μπορεί να φαίνονται πρησμένα και να πονούν.
Η γυναικομαστία εμφανίζεται συχνά στην εφηβεία ή μετά τα 50 λόγω ορμονικών αλλαγών, και μπορεί να σχετίζεται με το βάρος, με ορισμένα φάρμακα ή αναβολικά, καθώς και με παθήσεις όπως ο υπερθυρεοειδισμός, η νεφρική νόσος ή η κίρρωση.
Χρειάζεται εξέταση όταν ο πόνος δεν περνά, όταν υπάρχει ογκίδιο στον μαστό ή στη θηλή, αλλαγές στο δέρμα ή έκκριση από τη θηλή.
Τι μπορεί να βοηθήσει
- Ένα σουτιέν που εφαρμόζει σωστά και στηρίζει τον μαστό τη μέρα, και ένα μαλακό σουτιέν για τον ύπνο.
- Τζελ δικλοφενάκης τοπικά, που είναι η πρώτη φαρμακευτική επιλογή στην κυκλική μαστοδυνία, ή απλά παυσίπονα όπως η παρακεταμόλη και η ιβουπροφαίνη.
- Λιγότερη καφεΐνη (καφές, τσάι, σοκολάτα). Προτείνεται συχνά, αν και οι μελέτες δεν έχουν δείξει με βεβαιότητα ότι βοηθά.
- Το έλαιο νυχτολούλουδου (primrose oil) και η βιταμίνη Ε έχουν δοκιμαστεί στην κυκλική μαστοδυνία, όμως δεν έχει αποδειχθεί ότι βοηθούν. Αν τα δοκιμάσετε και δεν δείτε βελτίωση σε 4 έως 6 μήνες, δεν έχει νόημα να συνεχίσετε.
- Ένα ημερολόγιο πόνου, που βοηθά να φανεί αν ο πόνος ακολουθεί τον κύκλο.
Σε έντονο πόνο που δεν υποχωρεί, υπάρχουν φάρμακα με συνταγή, όπως η ταμοξιφαίνη. Έχουν όμως σημαντικές παρενέργειες, γι’ αυτό δίνονται σε επιλεγμένες περιπτώσεις, για περιορισμένο διάστημα και μόνο μετά από ιατρική εκτίμηση.
Πότε χρειάζεται εξέταση
Κλείστε ραντεβού για κλινική εξέταση αν:
- ο πόνος δεν βελτιώνεται ή τα παυσίπονα δεν βοηθούν
- ο πόνος είναι σε ένα συγκεκριμένο σημείο του ενός μαστού και επιμένει
- ψηλαφάτε ογκίδιο ή πρήξιμο στον μαστό ή στη μασχάλη
- έχετε οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού
Η εξέταση πρέπει να γίνει γρήγορα αν μαζί με τον πόνο:
- έχετε υψηλό πυρετό ή ρίγη
- κάποιο σημείο του μαστού είναι κόκκινο, ζεστό ή πρησμένο
- ψηλαφάτε σκληρό ογκίδιο που δεν μετακινείται
- βγαίνει υγρό από τη θηλή, ιδίως αν έχει αίμα
- ο μαστός αλλάζει σχήμα, το δέρμα μοιάζει με φλούδα πορτοκαλιού ή η θηλή τραβιέται προς τα μέσα
Ο έλεγχος ξεκινά με το ιστορικό και την κλινική εξέταση. Όταν ο πόνος ακολουθεί τον κύκλο και η εξέταση είναι φυσιολογική, συνήθως δεν χρειάζεται κάτι άλλο. Αν ο πόνος είναι εντοπισμένος ή η εξέταση δείξει κάποιο εύρημα, ακολουθεί απεικονιστικός έλεγχος: σε γυναίκες κάτω των 30 συνήθως υπέρηχος και από τα 40 και μετά μαστογραφία. Η μαγνητική τομογραφία δεν χρειάζεται μόνο για τον πόνο.
Η σημασία της αυτοεξέτασης
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε πώς είναι και πώς αισθάνεστε τους μαστούς σας, ώστε να καταλαβαίνετε έγκαιρα αν κάτι αλλάξει. Οποιαδήποτε νέα αλλαγή χρειάζεται διερεύνηση. Ένας πόνος μόνο στον έναν μαστό, που επιμένει σε ένα συγκεκριμένο σημείο, πρέπει να ελεγχθεί. Το ίδιο ισχύει για κάθε έκκριση από τη θηλή και κάθε αλλαγή στο δέρμα.
Αν έχετε πόνο στο μαστό που σας απασχολεί, επικοινωνήστε μαζί μας για ραντεβού στο ιατρείο στους Αμπελοκήπους ή στο Κιάτο.
